Değerli ziyaretçiler, Deniziletisim ekibi bu yazısında “Koyun bir tür müdür” konusunu tüm yönleriyle aktarıyor.
D Vitamini Hangi Yağlarda Bulunur? Güneş Yetmezse Mutfağın Gizli Kahramanları Sahneye Çıkıyor
İzmir’de yaşayan biri olarak güneş konusunda biraz şanslı olduğumu düşünürdüm. Sabah perdeyi açıyorum, dışarıda mis gibi bir hava, masmavi gökyüzü… İçimden “Tamam, bugün kesin D vitamini depoladım” diye geçiriyorum. Sonra bir bakıyorum saat öğlen olmuş, ben hâlâ bilgisayar başında kahveyle bakışıyorum.
Kendi kendime:
“Güneş tepede, sen içeridesin. D vitamini seni camdan izleyip dalga geçiyor olabilir.”
diyorum.
Modern hayatın küçük ironilerinden biri bu sanırım. Güneşli şehirlerde yaşayıp yine de D vitamini konusunda endişelenmek. Çünkü mesele sadece güneşe çıkmak değil. Beslenme de vücudumuzun bu önemli vitaminle ilişkisini güçlendiren faktörlerden biri. Özellikle bazı yağlar, D vitamini açısından oldukça dikkat çekici kaynaklar arasında yer alıyor.
Peki D vitamini hangi yağlarda bulunur? Mutfakta kullandığımız her yağ aynı değil. Bazıları sadece yemeklere lezzet katarken bazıları içerikleriyle vücudumuza farklı katkılar sağlayabiliyor.
Hadi gelin, yağların dünyasına biraz eğlenceli bir yolculuk yapalım.
D Vitamini Neden Yağlarla Birlikte Anılıyor?
D vitamini, yağda çözünen vitaminlerden biridir. Yani vücudumuzun bu vitaminden faydalanabilmesi için belirli miktarda yağa ihtiyaç vardır. Bu yüzden D vitamini içeren besinler çoğunlukla yağ oranı bulunan gıdalarla karşımıza çıkar.
Ben bunu ilk öğrendiğimde biraz şaşırmıştım.
“Yani yıllardır salataya yağ koyarken sadece lezzet için mi yaptığımı sanıyordum? Meğer vitaminlerin de küçük bir ulaşım aracıymış.”
diye düşündüm.
Tabii burada bahsettiğimiz şey “Ne kadar çok yağ, o kadar çok sağlık” mantığı değil. Keşke hayat bu kadar kolay olsa. Sabah kahvaltıda yarım kilo tereyağı yesek, akşam da “Bugün vitamin işini çözdüm” desek… Ama vücut böyle çalışan bir sistem değil.
Önemli olan doğru yağları, dengeli şekilde tüketmek.
D Vitamini Hangi Yağlarda Bulunur? İşte Merak Edilen Yağlar
Balık Yağları: D Vitamininin Klasik Kahramanı
D vitamini denince birçok kişinin aklına ilk olarak balık yağı gelir. Bunun bir sebebi var. Özellikle morina balığı karaciğer yağı, D vitamini açısından en bilinen kaynaklardan biridir.
Çocukken balık yağı içenlerin yüz ifadelerini hatırlıyorum. Kaşığı görünce sanki karşılarında ilaç değil, limonlu sabun varmış gibi davranırlardı.
Ben de küçükken:
“Bu kadar kötü tadı olan şey kesin çok faydalıdır.”
mantığını çözmeye çalışırdım.
Çünkü çocuk aklıyla bir şey ne kadar acıysa o kadar sağlıklı sanıyorsun. Brokoli neden güzel değil? Çünkü kesin gizli güçleri var. Balık yağı neden garip kokuyor? Çünkü içinde büyük bir sağlık sırrı saklıyor.
Bugün biliyoruz ki balık yağları, omega-3 yağ asitleriyle birlikte D vitamini açısından da önemli bir yere sahiptir.
Özellikle:
Morina balığı karaciğer yağı
Somon yağı
Sardalya gibi yağlı balıklardan elde edilen yağlar
D vitamini bakımından öne çıkar.
Tereyağı: Kahvaltı Masasının Geleneksel Üyesi
Tereyağı, geçmişten beri mutfaklarımızın vazgeçilmezlerinden biri. Köy kahvaltısı hayal ettiğinizde masada büyük ihtimalle peynir, zeytin, bal ve yanında mis gibi bir tereyağı vardır.
Tabii tereyağı konusunda toplum olarak biraz ilginç bir ilişkimiz var.
Bir dönem:
“Tereyağı candır.”
dedik.
Sonra:
“Tereyağından uzak durun.”
dedik.
Sonra:
“Doğal olan miktarında güzeldir.”
noktasına geldik.
Aslında birçok besinde olduğu gibi burada da denge önemli. Tereyağı, yağda çözünen vitaminlerden bazılarını içerir ve doğal formda bulunan D vitamini kaynaklarından biri olabilir.
Ama bütün kavanozu kaşıklayarak “Ben vitamin alıyorum” demek de mutfağın komedi bölümüne girer.
Zeytinyağı: İzmir’in Gururu Ama D Vitamini Deposu Değil
İzmir’de yaşayan biri olarak zeytinyağı konusuna ayrı bir saygım var. Çünkü burada zeytinyağı sadece bir yağ değildir. Neredeyse aile büyüğü gibidir.
Bir evde zeytinyağı şişesi bitince yaşanan telaşı düşünün:
“Anne, yağ bitmiş.”
“Nasıl biter? Daha geçen hafta almıştık.”
“Yemek yaptık.”
“İyi de zeytinyağı öyle hızlı harcanmaz.”
Sanki evin ekonomik dengesi çökmüş gibi bir hava oluşur.
Zeytinyağı, sağlıklı yağlar arasında çok değerli bir yere sahiptir. Ancak önemli bir noktayı belirtmek gerekir: Zeytinyağı doğal olarak yüksek miktarda D vitamini içeren bir yağ değildir.
Yani salataya zeytinyağı koymak harika bir alışkanlıktır ama bunu doğrudan “D vitamini kaynağı” olarak düşünmemek gerekir.
Zeytinyağı daha çok sağlıklı yağ profili ve içerdiği faydalı bileşenlerle öne çıkar.
Balık Yağı mı, Bitkisel Yağ mı? D Vitamini Konusunda Hangisi Önde?
Burada küçük bir yağ dünyası rekabeti yaşanıyor gibi düşünebiliriz.
Sanki yağlar toplantı yapmış:
Balık yağı:
“Ben D vitamini konusunda güçlü bir oyuncuyum.”
Zeytinyağı:
“Ben de kalp dostu tarafımla buradayım.”
Tereyağı:
“Ben zaten kahvaltıların eski dostuyum.”
Ayçiçek yağı:
“Ben de yemeklerde sık kullanılanlardanım.”
Aslında her yağın farklı özellikleri var. Birini diğerinin yerine koymak her zaman doğru yaklaşım değil.
D vitamini açısından bakıldığında hayvansal kaynaklı bazı yağlar daha fazla öne çıkar. Özellikle balık yağları bu konuda dikkat çeker.
D Vitaminini Artırmak İçin Sadece Yağa Güvenilir mi?
Keşke bir şişe yağ alıp:
“Tamam, D vitamini meselesi kapandı.”
diyebilsek.
Ama vücudumuz biraz daha karmaşık çalışıyor. D vitamini için:
Güneş ışığından faydalanmak,
Dengeli beslenmek,
D vitamini içeren besinleri tüketmek,
Gerektiğinde uzman önerisiyle takviye kullanmak
önemli olabilir.
Ben bazen kendi hayatımı şöyle görüyorum:
Sabah alarm çalar.
Ben:
“Bugün sağlıklı yaşayacağım.”
Alarm:
“Önce yataktan kalk.”
Ben:
“Tamam, yarın başlarım.”
Ve o meşhur yarınlar birikir.
Sağlıklı yaşam konusunda hepimizin küçük kaçamakları oluyor. Önemli olan mükemmel olmaya çalışmak değil, doğru alışkanlıkları zaman içinde oluşturmak.
D Vitamini İçeren Yağları Tüketirken Nelere Dikkat Edilmeli?
Her sağlıklı besinde olduğu gibi yağlarda da miktar önemlidir. Yağların kalori değerleri yüksektir ve fazla tüketildiğinde dengeli beslenme düzenini zorlaştırabilir.
Özellikle balık yağı gibi ürünlerde:
Güvenilir markalar tercih edilmeli,
Kullanım miktarı konusunda dikkatli olunmalı,
Gereksiz yüksek dozlardan kaçınılmalıdır.
Çünkü bazen insan sağlıklı bir şey bulunca dozunu kaçırmaya meyilli oluyor.
Mesela ben bir dönem “spor yapacağım” diye spor ayakkabı aldım. Ayakkabı gerçekten çok iyiydi. Hatta o kadar iyiydi ki yürüyüşe çıkmadan odada durup ona bakıyordum.
Ayakkabı hazırdı.
Ben hazır değildim.
Sağlık yolculuğu biraz böyle. Doğru araçlara sahip olmak güzel ama onları kullanmak gerekiyor.
D Vitamini ve Yağlar Hakkında Küçük Bir Özet
D vitamini hangi yağlarda bulunur? sorusunun cevabı özellikle balık yağları ve bazı hayvansal yağlarda yoğunlaşır. Morina balığı karaciğer yağı gibi kaynaklar D vitamini açısından oldukça bilinir. Tereyağı da doğal olarak bazı miktarlarda D vitamini içerebilir.
Zeytinyağı ise sağlık açısından çok değerli bir yağ olsa da D vitamini bakımından önemli bir kaynak olarak görülmez.
Yani mutfaktaki her yağın görevi farklıdır. Biri lezzet verir, biri sağlıklı yağ desteği sağlar, biri de D vitamini konusunda öne çıkar.
Hayat zaten biraz böyle değil mi?
Arkadaş grubunda herkesin farklı bir rolü vardır. Biri sürekli espri yapar, biri her şeyi planlar, biri herkesi toparlar. Kimse diğerinin aynısı değildir.
Yağların dünyasında da durum farklı değil.
Önemli olan doğru kişiyi, doğru yerde değerlendirmek.
Tıpkı güneşli bir İzmir gününde perdeyi açıp:
“Bugün biraz dışarı çıkayım.”
demek gibi.
Çünkü bazen ihtiyacımız olan şey sadece doğru bilgi değil, küçük bir harekettir.
Deniziletisim olarak “Koyun bir tür müdür” konusunda hazırladığımız bu içeriğin beğeninizi kazandığını umuyoruz. Bir sonraki yazıda buluşmak üzere!